Ocena oddziaływania inwestycji na środowisko

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko jest podstawowym instrumentem identyfikowania, zagrożeń oraz określania negatywnych skutków, jakie może nieść za sobą realizacja planowanej inwestycji, na środowisko naturalne. Postępowanie takie stanowi ujęcie i wdrożenie w polskie przepisy polityki wspólnotowej w dziedzinie środowiska oraz koncepcji zrównoważonego rozwoju. Procedura ta ma w swoich założeniach dostarczyć organowi administracji publicznej informacji na temat planowanych inwestycji oraz ich możliwego wpływu na środowisko naturalne. Procedura ta pozwala określić, czy ingerencja w środowisko, została zaplanowana w sposób optymalny oraz  czy korzyści wynikające z realizacji przedsięwzięcia rekompensują straty w środowisku, jakie zwykle są niemożliwe do uniknięcia.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć, uregulowane jest w z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla planowanych przedsięwzięć przeprowadzane jest na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (tzw. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach).

Procedurę ta przeprowadza się w dwóch przypadkach, dla inwestycji:

  1. Mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, tzw. grupa II,
  2. Zawsze znacząco oddziaływujących na środowisko, tzw. grupa I.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 12 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć  mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz.1397) określa rodzaje przedsięwzięć, które należy zaliczyć do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać oraz tych zawsze znacząco oddziaływujących. Na podstawie analizy ww. rozporządzenia kwalifikuje się przedsięwzięcia jako te dla których koniczne jest  przeprowadzenie oceny oddziaływania, oraz pozostałe, dla których ocena taka nie jest konieczna. Ocenę oddziaływania przeprowadza się również w przypadku rozbudowy i przebudów zakładu, który kwalifikował się jako zawsze znacząco oddziaływujący, bądź jako mogący potencjalnie oddziaływać na środowisko, bądź w sytuacji gdy do tej pory zakład nie podlegał pod taki obowiązek a w przebudowa spowoduje konieczność przeprowadzenia analizy.

Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się przed uzyskaniem:

  • decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (przez którą rozumie się decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzję o warunkach zabudowy)
  • decyzja o pozwoleniu na budowę, decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzja o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych i decyzja o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części
  • decyzja o pozwoleniu na rozbiórkę obiektów jądrowych
  • koncesja na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, na wydobywanie kopalin ze złóż, na bez zbiornikowe magazynowanie substancji oraz składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych
  • decyzja określająca szczegółowe warunki wydobywania kopalin
  • pozwolenie wodno-prawne na wykonanie urządzeń wodnych
  • decyzja ustalająca warunki prowadzenia robót polegających na regulacji wód oraz budowie wałów przeciwpowodziowych, a także robót melioracyjnych, odwodnień budowlanych oraz innych robót ziemnych zmieniających stosunki wodne na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych
  • decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów
  • decyzja o zmianie lasu na użytek rolny
  • decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej
  • decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej
  • decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady
  • decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć Euro 2012
  • decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego
  • decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu
  • decyzja o ustaleniu lokalizacji regionalnej sieci szerokopasmowej
  • decyzja o zezwoleniu na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych
  • decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
  • zezwolenia na przetwarzanie odpadów i zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów.

Procedura wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach rozpatrywana jest w zależności od tego, do której grupy przedsięwzięć kwalifikowana jest planowana inwestycja.

Dla przedsięwzięć mogących potencjalnie negatywnie oddziaływać na środowisko procedurę można  podzielić na dwa etapy:

  1. karta informacyjna przedsięwzięcia wraz z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
  2. pełna ocena oddziaływania - raport oddziaływania inwestycji na środowisko

Należy przy tym zaznaczyć, iż procedura ta może zakończyć się na pierwszym etapie, gdzie właściwy organ wyda decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach i stwierdzi brak konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.

W przypadku inwestycji sklasyfikowanych jako zawsze znacząco oddziaływujących na środowisko istnieje możliwość poprowadzenia procedury na dwa sposoby:

  1. wystąpienie do właściwego organu z kartą informacyjną oraz wnioskiem o określenie zakresu raportu, a następnie przygotowanie raportu oddziaływania na środowisko zgodnie z decyzją nakładającą obowiązek przeprowadzenia oceny w zakresie jaki ta decyzja określa
  2. bądź złożyć wniosek o wydanie decyzji środowiskowej wraz z opracowanym raportem oddziaływania w tzw pełnym zakresie, obejmującym wszystkie obligatoryjne i fakultatywne informacje wymagane przepisami ustawy o ocenie oddziaływania.

Elementami składowymi prowadzonego postępowania administracyjnego jest zasięgnięcie przez organ administracji rozpatrujący wniosek  opinii o projektowanej inwestycji w Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, regionalnym oddziale Sanepid właściwym miejscowo dla planowanej inwestycji, oraz zapewnianiu możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu tzn. stronom zainteresowanym, czyli posiadającym interes prawny – znajdującym się w zasięgu oddziaływania inwestycji – najczęściej najbliższym sąsiadom planowanej inwestycji.