Rekultywacje

Rekultywacja gruntów to nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Definicja ta pochodzi z ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Za tereny zdegradowane się tereny nieprzydatne do określonego sposobu zagospodarowania bez wykonania działań rekultywacyjnych. Degradacja zwykle jest skutkiem wieloletniej działalności człowieka wynikającą w głównej mierze z wykorzystywania terenów na cele przemysłowe, a w szczególności eksploatacji kopalin (odkrywkowe kopalnie piasku, żwiru, węgla i innych, składowanie odpadów przemysłowych lub komunalnych, a także wynikające z konieczności zmiany sposobów użytkowania terenu - likwidacja terenów przemysłowych (starych zakładów) na  np. tereny budownictwa mieszkaniowego) czy przywrócenie im walorów rolnych. W związku z prowadzeniem działań mających na celu przywrócenie pierwotnych walorów terenów zdegradowanych lub adaptacją ich do nieprzemysłowego wykorzystania spotyka się również dwa inne pojęcia. Rewitalizacja czyli - przywracanie powierzchni biologicznie czynnych na powierzchniach zdewastowanych oraz remediacja, czyli oczyszczanie i usuwanie zanieczyszczeń powstałych w wyniku działania przemysłu lub w przypadku awarii, np. awarii cysterny, wycieku chemikaliów, awarii zbiornika z ropą naftową.

Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. 

Przepisy ustawy wskazują, jakie elementy powinna zawierać decyzja w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów. W decyzji organ określa:

  • stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie dwóch odrębnych opinii rzeczoznawców;
  • osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;
  • kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;
  • uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.

Decyzję w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów wydaje starosta.

W przypadku zanieczyszczenia terenu i gruntów substancjami, preparatami, organizmami lub mikroorganizmami nie stosuje się do rekultywacji gruntów przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych a stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie.

Bardzo często rekultywacje terenów niekorzystnie przekształconych i zdegradowanych wykonuje się z wykorzystaniem odpadów pochodzących z innych źródeł, lecz zawsze neutralnych dla środowiska, takich jak niezanieczyszczone odpady budowlane czy odpady wydobywcze. W zależności od zakresu konicznej rekultywacji, może się okazać iż przed jej przystąpieniem należy przeprowadzić ocenę oddziaływania inwestycji na środowisko. Następnie należy uzyskać zezwolenie na odzysk odpadów – w instalacji, jeśli istnieje konieczność poddania odpadów obróbce, np. poprzez ich rozkruszenie, bądź poza instalacją, gdy odpady te można wykorzystać bezpośrednio, bez konieczności poddania ich dodatkowemu przetworzeniu.